Flores

Flores is een lang, bergachtig eiland in Oost-Nusa Tenggara, en vrijwel alles wat de reis waard is ligt ten oosten van Labuan Bajo, landinwaarts en bergop. Een vulkanische ruggengraat loopt over de hele lengte, dus de weg klimt en daalt voortdurend tussen kustplaatsen, terrassen met rijstvelden, koffiegebied en nevelwoud. Cultureel staat het los van Bali en Lombok: Flores is overwegend rooms-katholiek, een erfenis van Portugese en later Nederlandse missieaanwezigheid, dus je passeert kerken en kapelletjes langs de weg in plaats van tempels, en de lokale talen verschillen per district. Ruteng, Bajawa, Ende en Maumere zijn de belangrijkste plaatsen onderweg, elk een logische overnachtingsstop.

Kelimutu is de bekendste bezienswaardigheid van Flores: drie kratermeren op één vulkaantop die zichtbaar verschillende kleuren hebben en in de loop van de tijd veranderen. De berg ligt op ongeveer 1.600 meter in Kelimutu National Park, en van de meren is vastgelegd dat ze verschuiven tussen turquoise, groen, rood, bruin en bijna zwart naarmate de chemie van de vulkanische gassen eronder verandert. Niemand kan voorspellen welke kleur je krijgt, en de foto's die je hebt gezien kunnen jaren oud zijn. De gebruikelijke uitvalsbasis is Moni, het dorp onder het park: mensen vertrekken in het donker voor een korte rit naar het startpunt en een wandeling van ruim onder het uur naar de uitzichtpunten. Zonsopgang is de trekpleister, en het kan koud, druk en volledig bewolkt zijn.

Wae Rebo is een Manggarai-dorp met kegelvormige gemeenschapshuizen hoog in de westelijke bergen, en er komen is een echte trek en geen uitzichtpuntstop. Het dorp ligt op ongeveer 1.200 meter en heeft geen weg: vanaf het startpunt bij Denge wordt het meestal omschreven als ruwweg 8 tot 9 kilometer en twee tot drie uur gestaag klimmen door bos en koffietuinen, langer bij regen. De meeste bezoekers blijven overnachten in een van de huizen, wat betekent dat je gedeelde slaapruimte, eenvoudig eten en een welkomstceremonie van de gemeenschap accepteert. Bena bij Bajawa is per weg veel makkelijker te bereiken als de wandeling niet haalbaar is.

De Trans-Flores is de ene weg die het eiland aan elkaar knoopt, en hem rijden is een overlandreis van meerdere dagen, geen transfer. Van eind tot eind gaat het om ruwweg 600 tot 700 kilometer, afhankelijk van waar je stopt, maar de afstand zegt te weinig: de weg is smal, bochtig en traag, dus een rijdag dekt veel minder terrein dan de kaart suggereert. De meeste mensen knippen hem op in etappes, vaak Labuan Bajo naar Ruteng, door naar Bajawa, dan Ende of Moni, en tot slot Maumere voor de vlucht terug. Je kunt kiezen voor een privéauto met chauffeur, lokale bussen, of een motor als je ervaren bent. Reisziekte is op deze route een serieuze overweging.

Flores is geen resortbestemming, en het als zodanig behandelen is de snelste weg naar teleurstelling. Buiten Labuan Bajo vind je guesthouses en kleine lokale hotels in plaats van beachclubs, spa's of betrouwbare fine dining, warm water is niet vanzelfsprekend en de menukaarten worden een stuk smaller. Afstanden kosten meer tijd dan gepland, in het natte seizoen komen aardverschuivingen voor, en buiten de toeristische plaatsen wordt er wisselend Engels gesproken. Wat je ervoor terugkrijgt is een eiland dat nog geleefd aanvoelt in plaats van geënsceneerd, indrukwekkend vulkanisch landschap en oprechte gastvrijheid. Trek er minstens een week voor uit, liefst tien dagen, en ga in de drogere maanden als de wegen je zorgen baren.

Telkomsel heeft het grootste bereik van alle Indonesische netwerken en Goodbars draait erop, maar Flores is precies de plek waar de eerlijke grenzen van dat bereik zichtbaar worden. In de plaatsen gaat het over het algemeen prima: reken op bruikbaar 4G in Labuan Bajo, Ruteng, Bajawa, Ende en Maumere, genoeg voor kaarten, berichten en het boeken van de volgende overnachting. Daartussen dunt het snel uit, en op bergpassen, in Moni voor het licht wordt en bij dorpen als Wae Rebo moet je rekenen op helemaal geen bruikbaar signaal. Geen enkele eSIM lost afgelegen terrein op. Wat hij wel doet is je verbonden houden in de plaatsen aan beide uiteinden van elke etappe, en daar boek je ook echt chauffeurs, bevestig je gidsen en laat je weten dat je bent aangekomen.